Odnos između ispoljenosti steatoze u nealkoholnoj masnoj bolesti jetre, neinvazivnih skorova steatoze i fibroze jetre i koncentracija C-reaktivnog proteina i azot-oksida kod negojaznih osoba obolelih od tipa 2 dijabetesa na tretmanu različitim režimima oralnih antihiperglikemika

Abstract

Uvod: Nealkoholna masna jetra je hepatična manifestacija metaboličkog sindroma. Ispoljenija steatoza je povezana sa povećanih rizikom od steatohepatitisa i fibroze jetre. Dijabetes samostalno dodatno doprinosi ispoljenosti i akceleraciji ovih procesa. Cilj disertacije je utvrditi postojanje povezanosti između stepena ispoljenosti steatoze jetre, definisane ultrasonografski, sa neinvazivnim skorovima steatoze i fibroze jetre (FLI i Fib-4) i nivoima inflamatorno-endotelnih parametara (C-reaktivni protein i azot-oksid) u populaciji negojaznih osoba obolelih od tipa 2 dijabetesa, tretiranih različitim režimima oralnih antihiperglikemika. Materijal i metode: Studija preseka je obuhvatila 61 ispitanika sa nealkoholnom masnom jetrom, koji su pod tretmanom tipa 2 dijabetesa bigvanidom ili bigvanidom i derivatom sulfonilureje. Kod svih ispitanika je ocenjen stepen ispoljenosti steatoze jetre ultrasonografski, određeni nivoi C-reaktivnog proteina i azot-oksida i izračunati FLI i Fib-4 skorovi. Rezultati: Prosečni FLI i Fib-4 skorovi ukazuju na ispoljenost steatoze i F0-1 stadijum fibroze jetre. Ultrasonografski, najzastupljeniji je gradus 1 steatoze jetre. Nije detektovana povezanost stepena ispoljenosti steatoze jetre i nivoa C-reaktivnog proteina i azot-oksida. Registrovana je povezanost koncentracije azot-oksida i FLI skora, koji je ujedno i nezavisni prediktor koncentracije azot-oksida u ispitivanoj populaciji. Zaključak: FLI i Fib-4 skorovi su pouzdani neinvazivni pokazatelji stepena steatoze i fibroze jetre kod obolelih od tipa 2 dijabetesa. S´obzirom da FLI pozitivno koreliše sa koncentracijom azot-oksida, više vrednosti FLI ukazuju na izraženiji sistemski i za-jetru specifični inflamatorni milje i sledstveno povećan rizik od fibroze jetre.

Introduction: Non-alcoholic fatty liver disease is hepatic manifestation of metabolic syndrome. More severe liver steatosis is associated with an increased risk of steatohepatitis and liver fibrosis. Diabetes mellitus itself contributes additionally to atherosclerosis severity and acceleration. The aim of this doctoral dissertation is to examine the correlation between ultrasound-determined liver steatosis severity, non-invasive liver steatosis and fibrosis scores (FLI and Fib-4) and the concentrations of inflammatory-endothelial parameters (C-reactive protein and nitric-oxide) in non-obese type 2 diabetes patients under treatment with different regimens of oral antihyperglycemics. Material and Methods: Cross-sectional study involved 61 subjects suffered of non-alcoholic fatty liver disease and type 2 diabetes treated by biguanides or biguanides and sulphonylurea derivatives. The ultrasound-determined liver steatosis severity, the concentrations of C-reactive protein and nitric-oxide as well as calculated FLI and Fib-4 scores are assessed to each study subject. Results: Average FLI and Fib-4 scores indicate significant liver steatosis and F0-1 grade of liver fibrosis, respectively. Concerning liver steatosis severity, grade 1 of liver steatosis determined by ultrasound is most frequently encountered. The correlation between liver steatosis severity and the concentrations of C-reactive protein and nitric-oxide is not detected. The correlation between the concentration of nitric-oxide and FLI score is registered. Additionally, FLI score represents independent predictor of the concentration of nitric-oxide in examined population. Conclusions: FLI and Fib-4 scores are reliable non-invasive markers of liver steatosis and fibrosis in non-obese type 2 diabetes patients. According to the finding that FLI positively correlated with nitric-oxide concentrations, increased scores of FLI indicate more pronounced systemic and liver-specific inflammatory milieu and subsequent increase in liver fibrosis risk.