Browsing by Author "Samardžić, Janko"

GABA (γ-aminobuterna kiselina) predstavlja glavni inhibitorni neurotransmiter centralnog nervnog sistema i većinu svojih inhibitornih efekata ostvaruje putem jonotropnih GABA-A receptora. Receptori koji sadrže α1, α2, α3, ili α5 subjedinicu, u kombinaciji sa γ2 i nekom od β subjedinica, predstavljaju dominantnu frakciju GABA-A receptora S obzirom na svoju kompleksnu strukturu, GABA-A receptori su označeni u ovom radu kao GABAA-BDZ-Cl receptorski kompleks. GABA-ergička sinapsa je mesto delovanja nekoliko različitih klasa lekova koji moduliraju inhibitornu neurotransmisiju i koriste se u farmakoterapiji anksioznih poremećaja, poremećaja sna, epilepsije, obustave alkohola, kao i za uvođenje i održavanje anestezije. Nedavno je utvrđeno da lekovi sa antidepresivnim efektima i stabilizatori raspoloženja u značajnoj meri utiču i na GABA-ergičku transmisiju, a da promene u inhibitornoj neurotransmisiji mogu imati ključnu ulogu u patofiziologiji depresije. Ova hipoteza je potkrepljena i klinčkim nalazima u kojima je utvrđen redukovan nivo GABA-e u korteksu pacijenata koji boluju od depresije, a koji se normalizuje nakon terapije antidepresivima. Benzodiazepini (BDZ), kao najčešće propisivani psihofarmaci, deluju kao pozitivni modulatori GABA-ergičke neurotransmisije i agonisti specifičnih BDZ receptora. Međutim, istraživanja lokalizacije i funkcionisanja BDZ receptora su pokazala postojanje nove, drugačije klase supstanci koje deluju na nivou ovih receptora ali kao negativni modulatori, odnosno inverzni agonisti. Naime, pokazano je postojanje supstanci, najčešće iz klase β-karbolina, koji stimulišu BDZ receptor, ali u suprotnom smislu od BDZ. Dok BDZ pokazuju anksiolitičke i amnezijske efekte, od inverznih agonista se očekuje da pokažu drugačije bihejvioralne efekte, anksiogene i potencijalno promnestičke efekte, odnosno uticaj na kogniciju i motivaciju. S jedne strane, genetska istraživanja, uz korišćenje modifikovanih linija životinja, ukazuju na korelaciju između poremećaja raspoloženja i promene nivoa GABA-ergičke neurotransimisije i gustine pojedinih podtipova GABA receptora, dok su, s druge strane, komplementarna bihejvioralna ispitivanja usmerena ka ispitivnju novosintetisanih liganada, kao i povezivanju pojedinih efekata BDZ i drugih liganada sa konkretnim podtipom GABA-A receptora...