Browsing by Author "Novaković, Ivana, mentor"

Memorija predstavlja sposobnost privremenog ili trajnog skladištenja i prizivanja informacija stečenih iskustvom ili aktivnim učenjem i ima multifaktorsku osnovu...

Uvod: Antifosfolipidni sindrom (AFS) je autoimunska bolest koju karakteri#e pojava arterijskih i venskih tromboza, gubitak ploda i prisustvo antifosfolipidnih antitela u serumu. AFS, kao i mnoge druge autoimunske bolesti, ima multifaktorsku etiologiju koja uklju!uje naslednu komponentu i delovanje faktora spolja#nje sredine. Jedan od pokazatelja nasledne predispozicije kod multifaktorskih bolesti je udru"enost odre$enih genskih polimorfizama sa pojavom oboljenja. Genski tj. DNK polimorfizmi predstavljaju varijacije u naslednoj osnovi koje se sre%u u op#toj humanoj populaciji. Naj!e#%i je polimorfizam pojedina!nih nuleotida (SNP) koji obuhvata oko 90% svih DNK polimorfizama. Otkri%e Th17 i T regulatornih %elija (Treg), dve nove subpopulacije CD4+ %elija, ukazalo je na mogu%nost u!e#%a ovih %elijskih linija u patogenezu mnogih autoimunskih bolesti, uklju!uju%i i AFS. To je uslovilo i interes za polimorfizme u genima povezanim sa funkcionisanjem ovih %elija. Cilj: Cilj ovog istra"ivanja je bio da ispita povezanost AFS sa nivoima citokina IL-17, IL-23, IL-6, TGF& i transkripcionih faktora ROR't i Foxp3 kao i mogu%nost povezanosti nastanak AFS sa genotipovima na sedam polimorfnih mesta u genima za te citokine i transkripcione faktore. Svi ovi citokini i transkripcioni faktori su uklju!eni u neku of faza diferencijacije Th17 ili Treg %elija. Prema dostupnim podacima iz literature, istra"ivanja povezanosti ovih citokina i njihovi genskih polimorfizama sa antifosfolipidnim sindromom su retka, a takvi podaci ne postoje za srpsku populaciju. Materijal i metode: Ispitivali smo koncentracije citokina IL-17, IL-23, TGF-& i IL-6 i odabrane genske polimorfizme kao osetljive markere antifosfolipidnog sindroma. Ispitivali smo grupu od pedeset bolesnika s primarnim AFS (PAFS), pedeset bolesnika sa sekundarnim AFS (SAFS) i kontrolnu grupu od pedeset zdravih ispitanika. Serumske koncentracije IL-17, IL-23 i TGF-& su merene komercijalnim ELISA kitovima, a IL-6 je meren elektro-hemi-luminescencijom. SNP: rs2275913, rs763780, rs11209026, rs1800471, rs1800795, rs9826 i rs3761548 koji se nalaze u genima IL-17A, IL-17F, IL- 23, TGF&, IL-6, ROR't i FOXP3 (redom) su genotipizirani kori#%enjem komercijalnih TaqMan eseja ili metodom alel specifi!nog PCR-a...

Background: Mitochondriopathies (MCPs) are considered as diverse group of genetically caused diseases due to deficiencies of the energy production in mitochondria. MCPs can be expressed in many tissues, especially those with higher metabolic demands so they affect most commonly nervous system and muscles. MCPs are characterized by clinical heterogeneity presented by varioaus clinical phenotypes, occur at any age and.could be mild or severe. Besides nervous system and muscles, eye, heart, liver, kidney, bone marrow and other organs could be involved. The main cause of MCPs are genetic changes but interaction with environmental factors plays a role also. Mitochondrial function is controlled by genes located in both nuclear and mitochondrial genome. Mitochondrial genome is represented by maternally inherited mitochondrial DNA (mtDNA), which is considered as a genetic hotspot for MCPs. Molecules of mtDNA show 10–20 times higher mutational rate compared to nuclear genetic material, and could be affected by point mutations, larger deletions or even deplecion, all leading to MCPs. Estimated prevalence of MCPs is 1 in 8.000 to 20.000. Some examples of the disorders caused by pathogenic mtDNA mutations are: Leber hereditary optic neuropathy (LHON), mitochondrial encephalomyopathy with lactic acidosis and stroke-like episodes (MELAS), maternally inherited Leigh syndrome (LS), neuropathy, ataxia and retinitis pigmentosa (NARP), myoclonic epilepsy with ragged-red fibers (MERRF), etc. Genetics background of the pathogenic mtDNA mutations, represented by secondary mutations and mitochondrial haplogroups, affects penetrance and expressivitiy of MCPs. Geographic and/or ethnic specificity of this background emphasizes its role. Aim: The main aim of thic study was determination and characterisation of primary and secondary mutations of mtDNA in patients clinically diagnosed with MCPs. The majority of cases had LHON, but MELAS and other mitochondriopathies were included also. It was planned to detect the well-known LHON mutations m.3460G>A, m.11778G>A, and m.14484T>C, major MELAS mutation m.3243A>G and other mutations specific for MCPs in Serbian patients. Another objective was establishement of the specific genetic background with determination of mtDNA haplogroups of the respondents and construction of the corresponding phylogenetic tree. Finally, the aim was correlation between genotype and phenotype in MCPs patients. Material and methods: This study included total number of eleven unrelated Serbian subjects – probands diagnosed with MCPs and four their asymptomatic relatives. Probands were diagnosed in the Clinic for Neurology and Psychiatry for Children and Youth and Clinic of Neurology, Clinical Centre of Serbia, Belgrade. In all respondents full clinical examination was performed. Demographic data, habits and risk factors, past personal and familial history were evaluated. Family history for maternal relatives was clarified in detail. All molecular genetic analyses of mtDNA were performed in the Laboratory for genetic and molecular diagnostics of neurological diseases at the Clinic for Neurology, Clinical Centre of Serbia. The detection of mtDNA mutations was performed by direct Sanger sequencing of whole mitochondrial genome. Revised Cambridge Reference Sequence of human mtDNA was used for comparision. Prediction of mtDNA mutations‘ pathogenicity was done by in silico analysis using available softwares. MITOMASTER analysis was used for the determination of haplogroups and characterization of pathogenic variants. The phylogenetic tree was constructed according to mtDNA tree Build 17 nomenclature...

UVOD: Hronična bubrežna bolest (HBB) je nezavistan faktori rizika za kardiovaskularne bolesti. Cilj ovog rada je da se ispita efekat polimorfizama gena za homocistein MTHFR 677C>T, MTHFR 1298 A>C, interleukin 6 -174G>C, interleukin 10 -1082G>A i -819T>C i fetuin 742 C>T i 766 C>G na koncentracije homocisteina, IL-6 i IL-10, fetuina i na rane i kasne pokazatelje ateroskleroze, pojavu kalcifikacija na koronarnim arterijama (KKA) i preţivljavanje bolesnika. transplantiranim bubregom (TX). U studiji za IL-6 i IL -10 228 bolesnika (77 HD i 55 na peritoenumskoj dijalizi), a za fetuin 88 (46 sa HBB i 42 Tx) i kontrolnoj grupi 28 zdravih osoba. Odredjivani su polimorfizmi u genima PCR metodom, biohemijske analize, CRP, amiloid A, fetuin-A, homo-cistein, IL-6 i IL-10. Merena je debljine intima medije (IMD) karotidnih arterija i prisustvo plaka, a skor kalci-fikacija multislajsnom tomografijom. REZULTATI: Bolesnici sa MTHFR 677 CT i TT genotipom su imali više vrednosti Hcy, ali bez statističke značajnosti. Ho-mozigoti sa genotipom IL-6 -174CC su imali značajno više koncentracije IL-6 (6,4pg/ml), u odnosu na -174GC+GG genotipove (3,1pg/ml, p=0,30). Koncentracije IL-10 nisu razlikovale prema genotipovima IL-10 -1082G>A i -819T>C. Homozigoti sa genotipom u genu za fetuin 742TT i 766GG su imali najniže koncentracije fetuina-A (p=0,02). Aterosklerotski plak na karotidnim arterijama je imalo 47% bolesnika. IMD i izraženost plaka nije se razlikovala medju MTHFR genotipovima. Ispitanici sa plak skorom 1-3 su bili značajno stariji, češće su imali hipertenziju, viši C reaktivni protein i kreatinin, a najznačajniji prediktor je bila starost (B=0,133; p<0,001, OR =1,14). KKA je imalo 46,5 % bolesnika. Bolesnici sa fetuinom-A <0,437g/l su imali češće KKA i veći skor. U univari-jantnoj analizi prediktori KKA su bili starost, nivo fetuina-A i polimorfizam u genima za fetuin, a u multivari-jantoj analizi starost (OR=0,17) i fetuin-A (OR=0,17). Heterozigoti MTHFR 677CT su imali lošije preţivljavanje u odnosu na ostale MTHFR genotipove. Značajno veći mortalitet su imali bolesnici sa IL-6 -174CC genotipom (95%CI 20,0-32,2) u odnosu na GC i GG genotip (hi kvadrat 11,398; p=0,003), različiti IL-10 genotipovi nisu značajno uticali na preživljavanje. Najznačajniji prediktor za smrtnost su bili koncentracija IL-6, CRP, albumin, kt/v i polimorfizam u genu za IL-6 -174G>C. Petogodišnje preživljavanje bolesnika bez mutacije u genu za fetuin 742C>T je bilo 100%, kod bolesnika sa mutacijom 81%, a ukoliko su imali i povišene vrednosti C reaktivnog proteina 50%. ZAKLJUčAK: Ispitivanja u ovom radu nisu pokazala da je polimorfizam u genu za MTHFR značajno povezan sa koncentracijom homocisteina, niti sa parametrima ateroskleroze, heterozigoti MTHFR 677CT su imali lošije preživljavanje. Polimorfizam IL-6 -174G>C je bio povezan sa koncentracijama IL-6, homozigoti 174CC su im-ali značajno više koncentracije IL-6 i lošije preživljavanje. Polimorfizmi u genu za fetuin su bili udruţeni sa niţim koncentracijama fetuina-A u krvi i sa lošijim preživljavanjem.

Ispitivana je korelacija genotipa i fenotipa bolesnika sa hiperfenilalninemijom. Utvrðena je incidencija hiperfenilalninemije u našoj populaciji. Prikazana je učestalost najčešćih mutacija u PAH genu i njihov uticaj na fenotip. Posebna pažnja je poklonjena ispitivanju metaboličkog i kliničkog fenotipa najčešće mutacije u našoj populaciji. Izneti su zaključci praćenja metaboličke kontrole kod naših bolesnika. Materijal i metode: Za ispitivanje incidencije hiperfenilalaninemije korišćeni su rezultati Republičkog zavoda za statistiku. Korišćena je medicinska dokumentacija Instituta za zdravstvenu zaštitu majke i deteta i rezultati Instituta za molekularnu genetiku i genetičko inženjerstvo. Biohemijske analize raðene su Guthrievim testom, Enzimskom metodom i Aminoanalizatorom. Za analizu dobijenih rezultata korišće su deskriptivne i analitičke statističke metode. Rezultati: Incidencija hiperfenilalninemije na našim prostorima iznosi 1: 15 130. Najveći broj bolesnika (62%) ima klasičnu fenilketonuriju. Najčešće mutacije PAH gena u našoj populaciji su: p.L48S, p.R4OW, p.P281L, p.E3906 i p.1306V, i javljaju se u 2/3 svih bolesnika. Interesantno je da je naša najčešća mutacija L48S prisutna kod 31% obolelih, što do sada nije zabaleženo ni u jednoj populaciji. Homozigoti i funkcionalni hemizigoti za L48S mutaciju se mogu javiti kod svih kategorija hiperfenillaninemije (blaga hiperfenilalaninemija, srednje teška fenilketonurija i klasična fenilketonurija). Pokazali smo i da tip mutacije nije značajan za konačan IQ bolesnika sa hiperfenilalaninemijom, već kontinuirano održavanje koncentracije fenilalnina u krvi u dozvoljenim granicama. Zaključak: Naša zemlja pripada grupi sa srednjom incidencijom hiperfenilalaninemija u svetu. S obzirom da naša najčešća mutacija pripada grupi mutacija sa rezidualnom enzimskom aktivnosti, koja izgleda zavisi od brojnih faktora, tolerancija fenilalanina je najbolji način za kategorizaciju ovih bolesnika. Odluka oko primene terapije i dalje treba da se zasniva na koncentraciji fenilalnina u krvi, a ne na osnovu mutacije u PAH genu. Na osnovu analize genotipa, preko 50% naših bolesnika su kandidati za BH4 terapiju.

Distonije pripadaju grupi poremećaja pokreta i karakterišu se nevoljnim uvrtanjem, repetitivnim pokretima ili zauzimanjem abnormalnog položaja delova tela, uključujući i trup. Procenjeno je da je prevalencija distonija barem 10 na 100 000 osoba. Postoji više klasifikacija distonija. Etiološka klasifikacija podrazumeva postojanje primarnih (idiopatskih) distonija gde je distonija jedini simptom bolesti i sekundarnih (simptomatskih) distonije gde je distonija samo jedan od simptoma bolesti i izazvane su različitim poznatim uzrocima (npr. trauma, lekovi/toksini, moždani udar). U grupu primarnih distonija svrstavaju se i distonija-plus sindromi za koje je karakteristično da se pored distonije, koja je glavni simptom, javlja i još neki simptom iz grupe poremećaja pokreta. Najnovija klasifikacija distonija je molekularna klasifikacija. Ona je izvršena prema genskim lokusima vezanim za određene tipove distonija. Do sada je okarakterisano najmanje dvadeset monogenskih distonija (lokusi DYT1–DYT21; pri čemu je DYT14=DYT5a i DYT9=DYT18), od kojih je za jedanaest identifikovan i gen koji je odgovoran za pojavu bolesti. Od ovih jedanaest monogenskih distonija, osam se nasleđuje autozomno dominantno (TOR1A/DYT1, GCH1/DYT5a, THAP1/DYT6, PNKD/MR- 1/DYT8, PRRT2/DYT10, SGCE/DYT11, ATP1A3/DYT12 i SLC2A1/DYT18), dve autozomno recesivno (TH/DYT5b i PRKRA/DYT16) i jedna X-vezano recesivno (TAF1/DYT3). Na osnovu podataka iz literature, dosadašnje kličke prakse i epidemioloških podataka pokazalo se da se kod pacijenata obolelih od primarne distonije najčešće radi o DYT1, DYT5a, DYT6, DYT8, DYT11 ili DYT18. Cilj: Ovo istraživanje je imalo za cilj utvrđivanje učestalosti i spektra mutacija u genima DYT1, DYT5a, DYT6, DYT8, DYT11 i DYT18 kod bolesnika sa primarnom distonijom u populaciji Srbije. Zatim, ispitivanje potencijalnih korelacija između genotipa i fenotipa kod pacijenata kod kojih su detektovane mutacije i utvrđivanje da li je na osnovu dobijenih rezultata moguće formirati šemu za genetsko testiranje distonija u našoj populaciji...

Introduction: Salivary gland carcinomas (SGC) are rare tumors characterized by an enormous morphological diversity between different subtypes going along with diverse clinical courses. The etiology of SGC is still unknown, although a correlation has been shown between the occurrence of SGC and some environmental factors, however, only a very small percentage of malignancies develop as a direct result of these factors. There is growing evidence that infectious agents are frequently associated with human cancer. Recent studies show that Cytomegalovirus (CMV) and Epstein-Barr virus (EBV) CMV infections are associated with various epithelial malignancies. It has been shown that in various tissues CMV and EBV could increase the expression of IL-6, NFκB, MMP-2 and MMP-9. These proteins are associated with certain types of cancer. We hypothesized that CMV and EBV could cause inflammation and deregulation of genes involved in cell proliferation and could induce the development of salivary gland cancer. Aims: The aims of this study were to determine the prevalence of CMV and EBV in SGC tissues, to compare the immunohistochemical and nested PCR detection of CMV and EBV in SGC, to investigate the viral protein expression in different histological types of salivary gland cancer, to investigate the immunohistochemical expression of prognostic markers IL6, MMP2, MMP9 and NFκB, to investigate the association of the presence of CMV and EBV and the immunohistochemical expression of these prognostic markers and to analyze the polymorphisms of IL6, MMP2 and MMP9 genes and investigate the association of the polymorphisms and the corresponding protein expression. Material and Methods: This cross-section study included 93 patients diagnosed with salivary gland cancer (SGC), surgically treated at the Clinic of Otorhinolaryngology and Maxillofacial Surgery, Clinical Center of Serbia from 2004 to 2013. For the immunohistochemical analysis, the control consisted of healthy salivary gland tissue from 20 autopsy cases with no malignancies and salivary gland pathology...

Distrofinopatije su bolesti koje nastaju kao posledica mutacija u genu za distrofin. Dišenova mišićna distrofija (DMD) predstavlja najteži oblik iz ove grupe bolesti. Karakteriše je rani početak bolesti, progresivna mišićna slabost koja dovodi do gubitka pokretljivosti bolesnika i kardio-pulmonalne slabosti zbog zahvatanja srčanog i respiratornih mišića. Bekerova mišićna distrofija (BMD) se javlja kasnije, ima blaži tok bolesti, ali sa velikom varijabilnošću u kliničkoj slici. Nasleđujuju se X-vezano recesivno, oboljevaju muškarci dok su žene uglavnom zdravi prenosioci bolesti. Procenjeno je da su 2/3 majki nosioci, 5-10% ima gonadni mozaicizam, dok 25-30% nema mutaciju. Gen za distrofin (DMD gen) je najveći opisani gen u humanom genomu i često je podložan promenama. Najčešće su prisutne intragenske delecije (65%-70%) i duplikacije (5-15%) jednog ili više egzona, dok su tačkaste mutacije prisutne u 20% slučajeva. 1/3 bolesnika ima de novo mutaciju. Za sada nema uspešne terapije distrofinopatija, pa je utvrđivanje statusa nosioca kod ženskih članova u familiji od značaja za davanje genetskog saveta i prenatalnu dijagnozu. Cilj rada je bio da se utvrde i analiziraju delecije i duplikacije u genu za distrofin kod probanada; da se u slučajevima potvrđenih delecija i duplikacija kod probanada utvdi status prenosioca kod njihovih ženskih srodnka; u slučajevima bez dokazanih delecija i duplikacija kod probanada, da se ispita mogućnost indirektne genetičke analize za određivanje statusa ženskih prenosioca; da se u indikovanim slučajevima izvrši prenatalna molekularno genetička analiza DMD gena, primenom adekvatne metode za datu porodicu. Material i metode: Uzorak su činila 72 DMD/BMD probanda, 69 ženskih članova iz 44 porodice probanada i 11 trudnica (15 trudnoća). Genomska DNK za analizu je izolovana iz limfocita periferne krvi ispitanika metodom isoljavanja prema standardnoj proceduri, a za prenatalnu dijagnozu, DNK je izolovana iz uzorka horionskih resica, plodove vode ili krvi pupčanika ploda primenom komercijalnog kita. Za detetekciju delecija i duplikacija u DMD genu kod probanda primenjene su metoda lančane reakcije polimeraze (PCR) i metoda istovremenog umnožavanja vezanih proba (MLPA); za detekciju ženskih nosioca primenjene su MLPA metoda i analiza vezanosti; za prenatalnu dijagnozu primenjene su PCR metoda, analiza vezanosti i MLPA metoda...