Browsing by Author "Bajčetić, Milica, član komisije"

Ishemijsko-reperfuziono (I/R) oštećenje bubrega klinički se manifestuje akutnom bubrežnom insuficijencijom. Javlja se u mnogim patološkim stanjima meĎu kojima je i transplantacija bubrega nakon koje I/R oštećenje produžava period nefunkcionisanja grafta. Dva glavna procesa u patogenezi I/R oštećenja bubrega su apoptoza/nekroza i inflamacija. Jedan od glavnih medijatora inflamacije je NF-kB. Oporavak bubrežne funkcije nakon I/R ostećenja zavisi od brzine regeneracije tubularnih epitelnih ćelija u kojoj aktivacija mTOR puta ima važnu ulogu. Kliničke studije su pokazale odloženu funkcija grafta pacijenata lečenih mTOR inhibitorom rapamicinom nakon transplantacije bubrega, dok je kod pacova tretiranih rapamicinom i podvrgnutih I/R oštećenju bubrega naĎena povećana apoptoza i odložena regeneracija tubularih epitelnih ćelija sa odloženim oporavkom bubrežne funkcije. Cilj ovog istraživanja je bio da se ispita uticaj mTOR inhibitora everolimusa na tok i ishod I/R oštećenja bubrega miševa, kao i efekat imunomodulatornog svojstva everolimusa na razvoj inflamacije u bubrezima nakon I/R oštećenja ispitijući istovremeno aktivnost NFkB. I/R oštećenje izazivano je postavljanjem atraumatskih klema na vaskularne peteljke oba bubrega miševa soja C57 BL/6N u trajanju od 45 min. Eksperimentalne životinje podvrgnute I/R oštećenju bile su podeljene na grupu netretiranih i grupu životinja tretiranih everolimusom. Po sedam životinja iz svake grupe žrtvovano je nakon 30 min, 1 h, 2 h, 6 h, 12 h i jednog dana, dva dana, tri dana i sedam dana od trenutka započinjanja reperfuzije. Everolimus je aplikovan životinjama jednom dnevno subkutano u dozi od 0,25mg/kg telesne težine. Prvo doza everolimusa davana je 24 h pre izazivanja I/R oštećenja bubrega. U momentu žrtvovanja uzorkovana je krv za odreĎivanje uree i kreatinina i tkivo bubrega za PAS bojenje i bojenje na F4/80 i CD3 markere, spektrofotometrijsko odreĎivanje aktivnosti enzima antioksidacione zaštite kao i za odreĎivanje proinflamatornih i antiinflamatornih citokina, hem oksigenaze- 1 (HO-1) i komponenti NF-κB familije transkripcionih faktora primenom kvantitativnog PCR-a, Western blota i EMSA metoda...

Ibogain, primenjen u jediničnoj oralnoj dozi (1-25 mg/kg telesne mase (t.m)) se koristi kao agens u sprečavanju različitih oblika zavisnosti kod ljudi. Njegovi efekti traju i do 72 h. Ex vivo rezultati pokazuju da ibogain izaziva potrošnju energije u ćelijama i njenu restituciju, što je praćeno povećanjem stvaranja reaktivnih vrsta kiseonika i aktivnosti antioksidativne odbrane. Stoga je cilj ovog rada bio da istraži efekte jedinične oralne doze ibogaina (1 ili 20 mg/kg t.m.) na antioksidativnu odbranu u različitim tkivima pacova. Posle 6 i 24 h nakon ingestije ibogaina, histološka ispitivanja su pokazala pojačanu glikogenolitičku aktivnost hepatocita, koja je bila najviša posle 24 h kod životinja koje su primile 20 mg/kg ibogaina. Nije bilo promena u aktivnosti antioksidativnih enzimani u jetri ni u eritrocitima u tim periodima što ukazuje na izostanak sistemskog efekta na nivou oksidativnog pritiska. U jetri se povećala aktivnost ksantin oksidaze kod pacova koji su primili ibogain u dozi od 20 mg/kg u poređenju sa kontrolama što ukazuje na brži obrt adenozina. Nivo TBARS u jetri je povišen kod grupe tretirane sa 1 mg/kg posle 24 h u poređenju sa kontrolama što sugeriše postojanje umerenog oksidativnog stresa. U srcu je utvrđeno da ibogain nakon 6 h smanjuje količinu proteinskih -SH grupa što ukazuje na unutar-proteinsku oksidaciju, koja zajedno sa narušenom energetskom homeostazom može dovesti do promena u srčanom radu i nastanka diskretnih oštećenja. Ibogain inhibira ex vivo kontraktilnost ileuma u nivou doza ispod mM, pri čemu je efekat kod električne stimulacije, u odnosu na toničnu, značajno veći. Rezultati pretretmana na ileumu ex vivo ukazuju da ibogain svoje dejstvo ostvaruje delimično preko KATP kanala. Ibogain izaziva u ileumu ex vivo povećanje aktivnosti superoksid dismutaze (SOD) i katalaze (KAT), ali se ti efekti gube dodavanjem glibenklamida...

Primenom kombinovane antiretrovirusne terapije (combination antiretroviral therapy, cART) došlo je do značajnog smanjenja morbiditeta i mortaliteta kod osoba inficiranih virusom humane imunodeficijencije (Human Immunodeficiency Virus, HIV) i sindromom stečene imunodeficijencije (Acquired immune deficiency syndrome, AIDS). Sa produženjem životnog veka pacijenata sa HIV-om od značaja je postalo praćenje neželjenih efekata cART-a među kojima se posebno izdvajaju poremećaj metabolizma lipida, dislipidemija, kao i periferna lipoatrofija i visceralna lipohipertrofija, zajednički označene kao lipodistrofija, i insulinska rezistencija. Sindrom lipodistrofije obuhvata tri klinička stanja koja se karakterišu poremećenom distribucijom telesnih masti, a to su lipoatrofija (gubitak potkožnog masnog tkiva), lipohipertrofija (povećanje visceralnog masnog tkiva) i mešoviti tip koji predstavlja kombinaciju dva navedena stanja. Skorašnja istraživanja su pokazala kompleksnu ulogu masnog tkiva, koje predstavlja metabolički aktivan endokrini organ i koje oslobađa u cirkulaciju biološki aktivne peptide, odnosno adipocitokine. Ćelije masnog tkiva aktivno proizvode brojne predstavnike familije citokina, kao što su adiponektin, leptin, rezistin, faktor tumorske nekroze alfa (TNF–α), inhibitor aktivatora plazminogena (PAI-1) i razne druge interleukine (IL). Adipocitokini imaju različite uloge u imunom odgovoru (interleukini), inflamaciji (IL-1β, IL-6, IL-8, IL-10, monocitni hemotaksni protein-1 (MCP- 1)), metabolizmu glukoze (leptin, adiponektin, rezistin), osetljivosti na insulin (leptin, adiponektin), ćelijskoj adheziji (PAI-1), rastu i funkciji vaskularnih ćelija (faktor rasta vaskularnog endotela, VEGF), razvoju ateroskleroze, adipogeneze i drugih bioloških procesa. U ovom radu je ispitivana povezanost nivoa adipocitokina i različitih podtipova lipodistrofije kod bolesnika sa HIV infekcijom. Ciljevi: (I) Utvrditi učestalost lipodistrofije kao i podtipova lipodistrofije (lipoatrofija, lipohipertrofija, mešoviti tip lipodistrofije) kod bolesnika sa HIV/AIDS-om; (II) Ispititati povezanost dužine trajanja cART-a i broja cART kombinacija sa pojavom lipodistrofije (odnosno odgovarajućeg podtipa lipodistrofije); (III) Ispititati povezanost nivoa adipocitokina (adiponektin, rezistin, leptin, interleukini (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10; IL-1 α, IL-1β), TNF- α, PAI-1, MCP-1, VEGF, EGF, IFN-γ, cistatin C) kod bolesnika sa HIV/AIDS-om sa i bez 2 lipodistrofije; (IV) Ispititati povezanost nivoa adipocitokina (adiponektin, rezistin, leptin, interleukini (IL-2, IL-4, IL-6, IL-8, IL-10; IL-1 α, IL-1β), TNF-α, PAI-1, MCP-1, VEGF, EGF, IFN-γ, cistatin C)) kod bolesnika sa HIV/AIDS-om sa različitim podtipovima lipodistrofije...

Polifenoli su sloţena biljna, polusintetska i sintetska organska jedinjenja. Hrana sadrţi smešu različitih polifenola, a posebno voće i povrće, zeleni i crni čaj, crveno vino i dr. Nedavna istraţivanja govore u prilog značajne uloge polifenola u prevenciji kardiovaskularnih oboljenja, karcinoma, osteoporoze, neurodegenerativnih oboljenja i diabetes mellitusa. Najveći broj dokaza za to potiče iz in vitro i studija na ţivotinjama. Rezveratrol, polifenol iz crvenog groţđa i crvenog vina, je najviše proučavan polifenol. Za razliku od njega, naringenin, citrusni polifenol, pripada manje proučavanoj grupi polifenola, flavonoidima. Međutim, mehanizam vazodilatatornog i antivazokonstriktornog dejstva ovih polifenola na venskim krvnim sudovima još uvek nije proučen. Postoje dokazi da polifenoli mogu da aktiviraju kalijumove kanale (K-kanale) u glatkim mišićima arterijskih krvnih sudova i da na taj način dovedu do vazodilatacije. Ciljevi našeg istraţivanja bili su: a) da proučimo moguće antivazokonstriktorno i vazodilatatorno dejstvo rezveratrola i naringenina na izolovanoj portnoj veni pacova i humanoj pupčanoj veni, koje su prethodno kontrahovane na različite načine; b) da identifikujemo različite K-kanale vaskularnog glatkog mišića portne vene pacova i humane pupčane vene; c) da ispitamo da li K-kanali imaju značajnu ulogu u antivazokonstriktornom i vazodilatatornom dejstvu rezveratrola i naringenina; d) da proučimo postojanje dodatnog mehanizma dejstva rezveratrola i naringenina, koji je nezavisan od K-kanala, na izolovanim venskim krvnim sudovima. Kontrakcije portne vene pacova bez endotela izazivali smo pomoću električne stimulacije (ES), noradrenalina (NA), adenozin 5-trifosfata (ATP), rastvorom koji sadrţi visoku koncentraciju jona K+, kao i pomoću CaCl2...

Prirodni polifenoli su zastupljeni u velikom broju biljnih vrsta. Kao posebni izvori rezveratrola moglo bi se izdvojiti grožđe i vino, kao njegov produkt, a naringenina grejpfrut, njegov sok, hmelj i pivo. Tokom poslednje decenije rezveratrol se našao u žiži naučne i šire javnosti kao supstanca koja usporava starenje, ima antikancerogena, antiinflamatorna, kardioprotektivna svojstva. Kao moguća mesta dejstva pokazan je veliki broj ćelijskih struktura, stoga je rezveratrol označen kao "jedan molekul - mnogo meta". Između ostalog, pokazano je da rezveratrol dovodi do relaksacije glatkih mišića mnogobrojnih krvnih sudova kao i glatkih mišića žučne kese. Kalijumovi kanali su direktno ili indirektno ukljućeni u mehanizam dejstva rezveratrola. Za razliku od njega, naringenin, pripada manje proučavanoj grupi, flavonoidima. Njegov mehanizam inhibicije kontrakcija glatkih mišića uterusa još uvek nije proučen. Pored velikog interesovanja za rezveratrol, njegov uticaj na kontraktilnost glatke muskulature uterusa nije izučavan. Stoga su ciljevi ove studije bili da ispitimo moguće inhibitorno dejstvo rezveratrola i naringenina na nekoliko eksperimentalnih modela negravidnog i gravidnog uterusa i da definišemo ulogu kalijumovih kanala u tim mehanizmima dejstva. Nepoželjna kontraktilnost uterusa je uzrok poremećaja kao što su dismenoreja, kod negravidnog, a prevremeni porođaj, kod gravidnog uterusa. Do danas, ni jedan od ovih problema nije farmakološki rešen. Dismenoreja se uglavnom tretira nesteroidnim antiinflamatornim lekovima, koji nisu uspešni kod svih pacijenata i imaju izrazite neželjene efekte. Dodatno, prevremeni porođaj je uzrok morbiditeta novorođenčati u 50 % slučajeva. Malo je dokaza da lekovi koji se koriste za suzbijanje prevremenih kontrakcija zaista efikasni. Prevremeni porođaj je češći i ozbiljniji problem u grupi pacijenkinja iz progrma in vitro oplodnje. Shodno tome, idealno sredstvo za prevenciju i lečenje neželjene kontraktilnosti uterusa još uvek nije pronađen...

Akutna limfoblastna leukemija (ALL) predstavlja najčešću malignu bolest dečjeg doba. Akutna limfoblastna leukemija je klonalna maligna bolest hematopoetskog tkiva, koja se odlikuje klonalnom proliferacijom limfoblasta. a na osnovu njihovih imunofenotipskih karakteristika može se podeliti na B-ćelijske i T-ćelijske. Najčešći oblik akutne limfoblastne leukemije kod dece je B ćelijska prekursorska leukemija. Najčešće se javlja u uzrastu od druge do pete godine života i nešto je češća kod dečaka. Optimalna primena antileukemijskih lekova u sklopu jasno definisanih terapijskih protokola i precizna stratifikacija bolesnika u grupe rizika, uz maksimalnu suportivnu terapiju doveli su do značajnog porasta ukupnog preživljavanja koje sada iznosi i do 90%. Lečenje leukemije kod dece se sastoji iz četiri faze, od kojih je poslednja i najduža, faza održavanja u čijem sklopu se primenjuje lek iz grupe tiopurina – 6-merkaptopurin (6-MP). Toksični efekti ovog leka, pre svega mijelosupresija, kod izvesnog broja dece mogu dovesti do životno ugrožavajućih infekcija kao i do značajnog odlaganja terapije i povećanja rizika za nastanak recidiva bolesti. Enzim tiopurin S-metiltransferaza (TPMT) je najznačajni enzim za inaktivaciju 6-MP i poznato je da deca koja imaju sniženu aktivnost enzima, imaju izraženije toksične efekte i zahtevaju primenu manjih dozu 6-MP. Individualizovana terapija na osnovu TPMT genotipa je postala standard u lečenju akutne limfoblastne leukemije u dece. Osim enzima TPMT, postoji još nekoliko metaboličkih puteva u inaktivaciji i transportu 6-MP koji mogu uticati na povećanu toksičnost tokom primene leka. Inozin trifosfat pirofosfataza je drugi enzim, kodiran od strane ITPA gena, koji inaktiviše 6-MP, i nedovoljna aktivnost ovog enzima takođe doprinosi pojavi izražene mijelotoksičnosti tokom primene 6-MP. P-glikoprotein, kodiran od strane ABCC4 gena, i Multidrug Resistance Protein 4, kodiran od strane ABCB1 gena su transmembranski proteini koji funkcionišu kao efluks pumpe i izbacuju ksenobiotike iz ćelija. Povećana odnosno smanjena aktivnost ovih proteina može dovesti do smanjenog terapijskog efekta lekova odnosno do povećane toksičnosti tokom primene 6-MP. Cilj ovog istraživanja je bio da utvrdi učestalost varijacija u genima TPMT, ITPA, ABCC4 i ABCB1 kod dece obolele od akutne limfoblastne leukemije i njihov uticaj na intenzitet toksičnih efekata 6-MP kao i na ukupno preživljavanje...